Wat gebeurt er als een overheid niet wegkijkt, maar handelt? In een grote staat in Zuid-Azië leidde de samenwerking tussen lokale autoriteiten, IJM en partnerorganisatie ACT tot de bevrijding van 51 mensen uit schuldslavernij. De autoriteiten zorgden niet alleen voor voedsel, kleding en opvang, maar ook voor onderwijs, medische zorg en zelfs een dagje naar het strand voor de kinderen.
De kinderen, vrouwen en mannen hadden jarenlang in een nachtmerrie geleefd. Ruim zes jaar waren ze uitgebuit in een steenbakkerij. De eigenaar had deze kwetsbare gezinnen geld geleend en dwong hen vervolgens deze schuld af te lossen met zware arbeid. Door manipulatie van de eigenaar werd hun schuld niet kleiner maar steeds groter.
De arbeiders moesten dagelijks duizend stenen produceren. Wie de opgelegde norm niet haalde, werd mishandeld. Ook de kinderen moesten meewerken en konden daardoor niet naar school. Zwangere vrouwen moesten bevallen op de werkplek. Een vrouw die door een slang was gebeten, moest zichzelf behandelen met lokale huismiddeltjes omdat professionele zorg niet beschikbaar was.
Autoriteiten bevrijden 51 mensen en arresteren verdachten
Enkele maanden geleden ontdekte IJM-partner Adhiboomi Charitable Trust (ACT) de situatie tijdens een veldbezoek. De organisatie bracht de lokale overheid op de hoogte. Op 6 mei 2026 bezocht een team van overheidsfunctionarissen, onder wie secretaris Jenitha, samen met ACT en IJM de steenbakkerij om onderzoek te doen.
Jenitha was zichtbaar geschokt door de omstandigheden waarin de 51 mensen leefden. Ze zag een moringaboom die vrijwel kaal was en vroeg hoe dat kwam. De arbeiders legden uit dat zij regelmatig de bladeren plukten om die door hun rijstepap te mengen, omdat zij geen geld hadden om groenten te kopen. Dat was vaak het enige wat zij aten.
Uit het onderzoek bleek duidelijk dat sprake was van schuldslavernij. Drie verdachten werden direct gearresteerd en de arbeiders werden naar een veilige locatie gebracht. Ook sprak Jenitha een lokale bestuurder erop aan dat deze situatie jarenlang onopgemerkt was gebleven. De politie stelde dezelfde dag een proces-verbaal op wegens overtredingen van wetten tegen schuldslavernij, mensenhandel en kinderarbeid.
Na de bevrijdingsactie werden alle 51 arbeiders opgevangen in een tehuis. Omdat de fysieke en mentale gezondheid van de survivors jarenlang was verwaarloosd, besloot Jenitha hen zo breed mogelijk te ondersteunen. Zo boden de autoriteiten gezondheidszorg, psychosociale zorg en persoonlijke verzorging. Professionele kappers hielpen hen aan een verzorgd uiterlijk, iets wat velen jarenlang was onthouden. Ook kreeg iedereen voedsel en nieuwe kleding. Een survivor vertelde: “We hadden nog nooit curry gegeten. Hier kregen we melk, thee, rijst, curry, yoghurt en allerlei andere soorten eten!”
Jenitha ontdekte dat veel kinderen nog nooit op het strand waren geweest, terwijl zij vlak bij de kust woonden. Ze organiseerde direct een uitstapje naar het strand, compleet met ballen en bellenblaas. Eerst waren de kinderen terughoudend, maar uiteindelijk speelden zij vrijuit. Ook krijgen de gezinnen hulp van de overheid om een nieuw leven in vrijheid op te bouwen.
Ontroerende ontmoeting na drie maanden
Drie maanden na hun bevrijding kwamen deze 51 survivors samen met ongeveer 250 andere bevrijde arbeiders bijeen tijdens een voorlichtingsprogramma van ACT en de Released Bonded Laborers Association (RBLA), een lokaal netwerk van survivors.
Tijdens de bijeenkomst kregen zij uitleg over hun rechten, beschikbare overheidsdiensten en de risico's van nieuwe schulden. Ook werden zij uitgenodigd om actief deel te nemen aan het netwerk van survivors en leiders te kiezen uit hun eigen midden.
Toen mevrouw Jenitha de zaal binnenliep, gebeurde er iets bijzonders. Een van de vrouwen die in mei was bevrijd, stond op en liep rechtstreeks naar Jenitha om haar te omhelzen.
Die omhelzing zegt veel over de verandering die in deze regio zichtbaar is. Survivors zijn vaak bang voor overheidsfunctionarissen. Maar steeds vaker zoeken ambtenaren actief contact en laten zij zien dat de overheid er is om mensen te beschermen en te ondersteunen.
Een lokale leider van IJM vertelt:“Overheidsfunctionarissen gaan verder dan procedures en verplichtingen. Ze behandelen survivors met waardigheid, snelheid en oprechte betrokkenheid. Dit is niet alleen een systeem dat functioneert, maar een systeem dat echt om mensen geeft. Dat is het soort verandering dat blijvend verschil maakt.”
