IJM Kenia verwelkomt de uitspraak van het Hooggerechtshof, waarin schadevergoedingen zijn toegekend aan slachtoffers en survivors van de protesten in de Keniaanse stad Kisumu in 2023. De uitspraak biedt broodnodige erkenning en tegemoetkoming aan de getroffenen.

De rechtbank oordeelde dat de inspecteur-generaal van de Nationale Politiedienst en de politieorganisatie verantwoordelijk zijn voor ernstige misstanden tegen 28 slachtoffers en survivors. Zij werden tussen maart en juli 2023 in Kisumu door politieagenten gedood of zwaar verwond tijdens protesten tegen de hoge kosten van levensonderhoud.

De rechtbank kende schadevergoedingen toe variërend van 300.000 tot 4,8 miljoen Keniaanse shilling en stelde vast dat het politiegeweld buitensporig was. “Het is duidelijk dat de slachtoffers, die het leven hebben verloren of ernstig gewond zijn geraakt door schending van hun rechten en vrijheden, recht hebben op compensatie,” aldus rechter Alfred Mabeya.

De rechter benadrukte dat de Nationale Politiedienst verplicht is om haar personeel adequaat te trainen, zodat wordt voldaan aan de grondwettelijke normen. Daarnaast moet de politie binnen 90 dagen duidelijke richtlijnen opstellen en publiceren voor het handhaven van de openbare orde en het gebruik van geweld en vuurwapens. Dit gebeurt onder toezicht van de Kenya National Commission on Human Rights (KNCHR) en de Independent Policing Oversight Authority (IPOA). Deze  uitspraak vormt een belangrijk precedent en betekent een grote stap richting gerechtigheid in Kenia.

“Te lang hebben survivors moeten leven met het uitblijven van actie van de staat. Deze uitspraak laat zien dat hun strijd voor gerechtigheid terecht is en daadwerkelijk gevolgen heeft,” zegt Vincent Chahale, directeur van IJM Kenia.

De zaak werd aangespannen door survivors van politiegeweld uit Kisumu, samen met de Law Society of Kenia, IJM en andere mensenrechtenorganisaties. Uit het bewijsmateriaal bleek dat politiegeweld heeft geleid tot de dood van negen mensen, onder wie een kind, en tot ernstige, blijvende verwondingen bij achttien anderen. Agenten betraden woonwijken en huizen en gebruikten scherpe munitie, fysiek geweld en traangas tegen ongewapende burgers, waaronder kinderen.

Sinds 2023 heeft Kenia een toename gezien van protesten, waaronder de Gen Z- en Saba Saba-demonstraties. Daarbij zijn grote zorgen gerezen over het gebruik van geweld, dodelijke slachtoffers en verwondingen onder burgers.

Volgens het rapport Missing Voices 2025 zijn dat jaar 131 mensen gedood of verdwenen. Vooral in juni en juli waren er veel slachtoffers: samen 68 gevallen, goed voor meer dan de helft van het totaal. Dit onderstreept het belang van deze uitspraak voor slachtoffers en survivors.

“De beslissing van de rechtbank om schadevergoeding toe te kennen en de politie ter verantwoording te roepen, bevestigt de rechten en waardigheid van elke Keniaan – in het bijzonder van degenen die slachtoffer zijn geworden van onrechtmatig politieoptreden,” aldus Chahale.

Opvallend is dat de inspecteur-generaal en de politieorganisatie geen verweer hebben gevoerd tegen de beschuldigingen. Volgens de rechter heeft dit de rechtbank de mogelijkheid ontnomen om volledig inzicht te krijgen in wat er is gebeurd en waarom er zoveel geweld is gebruikt.

“De slachtoffers verkeerden in goede gezondheid voordat zij met de politie in aanraking kwamen. Het buitensporige geweld heeft geleid tot ernstige verwondingen en tot schending van hun recht op veiligheid en menselijke waardigheid,” aldus de rechter. Veel slachtoffers probeerden te vluchten of werden overvallen door het geweld.

“Deze uitspraak geeft hoop, maar ons werk is nog niet voltooid,” zegt Chahale. “Veel gevallen van politiegeweld zijn nog altijd niet opgelost, en slachtoffers hebben recht op antwoorden.”

De directeur van IJM Kenia dat de uitspraak een krachtig signaal afgeeft dat elk geval van onrechtmatig geweld grondig moet worden onderzocht en dat verantwoordelijken ter verantwoording moeten worden geroepen. IJM Kenia blijft zich inzetten voor de ondersteuning van slachtoffers en voor de versterking van het rechtssysteem, zodat iedere Keniaan beschermd wordt tegen geweld.