Van dwangarbeid naar leiderschap: Thenmoyi helpt anderen op weg naar vrijheid

Iedere ochtend begint voor Thenmoyi op dezelfde manier. Ze maakt haar kinderen wakker, helpt hen zich klaar te maken voor school, bereidt hun eten en stopt hun lunch in hun tas. Daarna zwaait ze hen uit terwijl ze naar school vertrekken. Voor veel ouders is dat een gewone ochtend, maar voor Thenmoyi is het dat zeker niet.

Ze weet dat ‘gewone’ dingen allesbehalve gewoon zijn. Op haar twaalfde moest ze stoppen met school en werkte ze lange dagen in een steenbakkerij, waar haar familie vastzat in dwangarbeid. Vandaag de dag leidt ze een netwerk van meer dan 900 survivors van slavernij en zet ze zich dagelijks in voor mensen die nog steeds gevangen zitten in situaties van uitbuiting.

De weg van angst naar vrijheid was lang. Maar juist in de gewone dingen ziet Thenmoyi hoeveel haar leven is veranderd. “Voor mij betekent vrijheid dat ik mijn kinderen kan geven wat ik zelf nooit heb gehad,” vertelt ze. “Ik maak ze wakker, zorg dat ze eten krijgen, help ze zich klaar te maken voor school en zie ze vertrekken zoals andere kinderen. Dat maakt me gelukkig.”

Een jeugd zonder vrijheid 
Thenmoyi groeide op in Zuid-Azië. Haar familie leefde in armoede. Tot op een dag een eigenaar van een steenbakkerij in hun dorp kwam. Hij bood hen en andere families een half jaar werk en een loonvoorschot. Thenmoyi’s ouders gingen aan de slag en de kinderen woonden samen met hen op de steenbakkerij. 
Toen de afgesproken tijd voorbij was, beweerde de eigenaar dat ze moesten blijven om hun schuld af te betalen. Zoals zoveel gezinnen raakten zij verstrikt in een systeem van schuldslavernij. Die schuld werd gebruikt om mensen jarenlang vast te houden. 

“We hadden geen vrijheid,” herinnert Thenmoyi zich. “De eigenaar controleerde ieder onderdeel van ons leven. Als mijn vader of broer te zwak waren om te werken, werden ze uitgescholden en mishandeld. Als we probeerden uit te rusten, werden we bedreigd.” Toen ze twaalf jaar oud was, moest Thenmoyi stoppen met school om mee te werken in de steenbakkerij.

De werkdagen begonnen midden in de nacht. Soms stond ze al om twee of drie uur 's ochtends op om klei te kneden, stenen te vormen en zware lasten te dragen. Pas laat op de ochtend kregen de arbeiders iets te eten. Vaak werkten ze urenlang op een lege maag. 

“Soms waren we zo zwak van de honger dat we tijdens het werk flauwvielen,” vertelt ze. “Maar in plaats van begrip kregen we woede. De eigenaar schreeuwde tegen ons en vernederde ons.”

Ook de omstandigheden waren zwaar. In de vroege ochtend moest ze met haar handen door ijskoud water om de klei te verwerken. Haar vingers werden gevoelloos van de kou. Het stof van de klei veroorzaakte hoestbuien en ademhalingsproblemen.

Toch dacht ze lange tijd dat dit haar toekomst was. “Mijn ouders leefden zo en ik dacht dat mijn leven hetzelfde zou verlopen. Ik dacht dat dit alles was wat het leven voor mij zou zijn.”

Een onverwacht keerpunt 
Eind 2005 ontdekte IJM de situatie waarin Thenmoyi, haar familie en tientallen andere arbeiders leefden. Samen met de autoriteiten bereidden ze een bevrijdingsactie voor.

De bevrijdingsoperatie verliep niet zonder gevaar. Handlangers van de eigenaar werden gewelddadig en slachtoffers sloegen op de vlucht uit angst. Uiteindelijk werden de arbeiders teruggevonden en aangemoedigd om hun verhaal te vertellen.

De overheid verstrekte officiële vrijlatingscertificaten waardoor de vermeende schulden ongeldig werden verklaard en de families hun vrijheid terugkregen. Voor Thenmoyi betekende dat het begin van een nieuw leven.

“Die ene stap veranderde alles,” zegt ze. “Ik kon terug naar school. Ik maakte mijn opleiding af. Later trouwde ik en werd ik moeder.”

Maar de bevrijding bracht meer dan alleen nieuwe kansen. Het bracht ook hoop. “Voor het eerst durfde ik weer te dromen.”

Van angst naar zelfvertrouwen 
Toen Thenmoyi werd bevrijd, droeg ze nog jarenlang de gevolgen van haar ervaringen met zich mee. “Vroeger was ik overal bang voor,” vertelt ze. “Ik was bang voor autoriteiten, bang om te spreken, bang om voor mezelf op te komen.”

Stap voor stap veranderde dat. Ze ontdekte dat haar ervaring waardevol kon zijn voor anderen die hetzelfde meemaakten. Ze begon betrokken te raken bij initiatieven voor survivors van dwangarbeid. Wat begon als een verlangen om anderen te helpen, groeide uit tot een levensmissie. 

“Ik kon het niet verdragen om te zien wat andere mensen moesten doorstaan,” zegt ze. “Hun lijden was hetzelfde als wat ik zelf had meegemaakt. Als je weet hoe dat voelt, kun je niet zomaar wegkijken.”

In 2019 hielpen IJM en lokale partners bij de oprichting van een netwerk van survivors in het gebied waar Thenmoyi vandaan komt. Thenmoyi groeide uit tot een gerespecteerd leider van dat netwerk. Inmiddels staat zij aan het hoofd van een organisatie met meer dan 900 leden.

Vandaag de dag bezoekt ze locaties waar mensen mogelijk worden uitgebuit, verzamelt ze informatie, ondersteunt ze slachtoffers en werkt ze samen met de autoriteiten om bevrijdingen mogelijk te maken.  

Strijden voor anderen 
Wanneer Thenmoyi mensen ontmoet die vastzitten in dwangarbeid, is het of ze zichzelf ziet. Vooral het zien van kinderen in situaties van uitbuiting raakt haar diep. “Als ik kinderen zie die hetzelfde moeten meemaken als ik vroeger, dan houd ik het soms niet droog,” vertelt ze. “Ik vraag me af hoe hun leven zo heeft kunnen worden.”

Toch is het juist die persoonlijke betrokkenheid die haar kracht geeft. Ze weet wat er op het spel staat. Ze weet ook wat vrijheid kan betekenen. Niet alleen vrijheid van uitbuiting, maar ook vrijheid om naar school te gaan. Vrijheid om zelf keuzes te maken. Vrijheid om een gezin op te bouwen. Vrijheid om te dromen over de toekomst. 
“Wanneer mensen worden bevrijd en terug naar huis mogen, zie je hun gezichten veranderen,” zegt ze. “Ineens zie je een glimlach, opluchting en vreugde. Dat gevoel is bijna niet onder woorden te brengen.”  

Vrijheid tastbaar maken 
Voor Thenmoyi zit vrijheid tegenwoordig niet alleen in haar werk, het zit in de kleine dingen. Lunch maken voor haar zoons voor ze naar school gaan. Samen met haar gezin uit eten. Een uitstapje maken met haar kinderen. Tijd doorbrengen met haar familie zonder angst voor iemand die bepaalt waar ze mag zijn of wat ze moet doen. “Vroeger konden we nergens heen. Nu gaan we samen op pad. We eten samen, lachen samen en genieten van het leven.”

Dat zijn momenten die voor veel mensen vanzelfsprekend lijken. Voor Thenmoyi zijn ze het bewijs dat vrijheid realiteit kan worden. En dat is precies wat ze andere survivors ook gunt.

“Ik wil dat kinderen kunnen studeren, bij hun familie kunnen zijn en een toekomst kunnen opbouwen,” zegt ze. “Ik wil dat zij de kansen krijgen die ik na mijn bevrijding kreeg.”

Elke ochtend, wanneer ze haar kinderen uitzwaait naar school, ziet ze die toekomst voor zich. Een toekomst die ooit onmogelijk leek, maar die nu echt is geworden.