Na jaren van geweld vond Elsa haar stem terug
Rondscharrelende kippen en spelende kinderen vormen het decor van Elsa's dagelijks leven. In San Martín de Toxama, een dorpje in de Peruaanse Andes, zorgt ze voor haar kinderen en ondersteunt ze vrouwen die met geweld te maken hebben. Voor wie Elsa vandaag de dag ontmoet, is het moeilijk voor te stellen hoeveel pijn zij jarenlang met zich meedroeg.
Als tiener droomde Elsa van een liefdevol gezin. Maar die droom veranderde langzaam in een nachtmerrie. De jaloezie en achterdocht van haar partner werden steeds groter. Uiteindelijk mondde dat uit in jaren van emotioneel, psychologisch en fysiek geweld. Zelfs tijdens haar zwangerschap werd ze bedreigd en mishandeld.
Bijna vijf jaar leefde Elsa in angst. Tegelijkertijd probeerde ze haar zoon op te voeden. Ze sprak zelden over wat er thuis gebeurde. Ze schaamde zich, was bang en wilde haar kind een stabiel gezin bieden. Daarom hield ze haar mond.
Uiteindelijk besloot ze toch aangifte te doen, maar dat bracht niet wat ze hoopte. Volgens Elsa werkten familieleden van haar voormalige partner bij lokale instanties. Daardoor kreeg ze het gevoel dat haar klacht niet serieus werd genomen. Toen er maandenlang niets veranderde, verloor ze de moed.
Uiteindelijk nam ze een ingrijpende beslissing. Zonder haar partner iets te vertellen vertrok ze met haar zoon naar haar ouders. Haar ex-partner probeerde haar terug te krijgen. Hij belde, smeekte en beloofde beterschap. Toch keerde Elsa niet terug.
Voor het eerst besefte ze dat ze niet alleen haar zoon moest beschermen, maar ook zichzelf. De vrijheid bracht echter niet meteen rust. Elsa worstelde met depressieve gevoelens.
“Er waren dagen waarop ik het huis niet uit wilde en met niemand wilde praten,” vertelt ze. Ze maakte zich voortdurend zorgen over haar zoon en kon zich nauwelijks voorstellen dat haar leven ooit anders zou worden.
Eind 2023 begon er iets te veranderen. Medewerkers van Paz y Esperanza, de uitvoerende partner van IJM in Peru, bezochten haar dorp. Ze nodigden Elsa uit om deel te nemen aan activiteiten voor survivors van geweld.
Op dat moment was Elsa al bezig haar leven opnieuw op te bouwen. Ze had een nieuwe relatie en was in verwachting van een meisje. Toch merkte ze nog dagelijks de gevolgen van het geweld. Ze kampte met angst, onzekerheid en depressieve gevoelens. Ook zij en haar nieuwe partner moesten leren hoe ze samen een gezond gezin konden vormen.
Keerpunt
Aanvankelijk vertrouwde Elsa niemand. Ze had nooit eerder begeleiding ontvangen en vond het moeilijk om over haar ervaringen te praten. Toch besloot ze deel te nemen. Die keuze bleek een keerpunt te zijn.
“Ik herinner me een zwangere vrouw die een ongelooflijke hoeveelheid pijn met zich meedroeg,” zegt Yudi Llocclla Cruz, directeur van het regionale kantoor van Paz y Esperanza in Apurímac over haar eerste ontmoeting met Elsa . “Maar we zagen ook haar kracht. Haar vastberadenheid om door te gaan, voor haar ongeboren dochter te vechten en voor haar zoon te zorgen.”
Dankzij begeleiding, bijeenkomsten met andere survivors, leiderschapstrainingen en gezinsondersteuning groeide Elsa’s zelfvertrouwen langzaam terug. Ze leerde dat het geweld niet haar schuld was. Ze ging haar eigen kwaliteiten waarderen, versterkte de band met haar kinderen en vond een nieuw doel in haar leven.
In 2025 sloot Elsa zich aan bij Peru's Free to Serve Survivor Network, een netwerk van survivors dat wordt ondersteund door IJM en Paz y Esperanza. Tegenwoordig helpt ze andere vrouwen hun rechten te begrijpen. Ze brengt hen in contact met hulpverlening en moedigt hen aan niet op te geven. Eerder dit jaar organiseerde ze een publiekscampagne in Andarapa en leidde ze een artistieke voorstelling gebaseerd op een lied in het Quechua, een inheemse taal uit de Andes, dat de kracht en veerkracht van vrouwen viert.
“Toen ik haar voor het eerst ontmoette, zei ze steeds: ‘Dat kan ik niet’,” vertelt Yudi. “Nu leidt ze bijeenkomsten, ondersteunt ze andere vrouwen en spreekt ze met vertrouwen over haar toekomst. Na alles wat ze heeft meegemaakt, heeft ze haar licht teruggevonden.”
Elsa droomt ervan psychologie te studeren. Zo wil ze andere survivors helpen herstellen. Maar haar belangrijkste boodschap is dat geweld niet het laatste hoofdstuk van een mensenleven hoeft te zijn.
Vandaag de dag leeft Elsa niet langer in angst. Ze voedt haar kinderen op, zet zich in voor haar gemeenschap en gebruikt haar stem om anderen hoop te geven. Haar verhaal laat zien wat mogelijk is wanneer survivors de steun krijgen die zij nodig hebben. Eén vrouw die haar vrijheid terugvindt, kan de weg wijzen voor velen.