Elsa overwon haar angst en helpt nu vrouwen die geweld meemaken
Rond haar huisje scharrelen kippen en spelen kinderen. Hier in San Martín de Toxama, een dorpje in de Peruaanse Andes, zorgt Elsa voor haar kinderen en ondersteunt ze vrouwen die met geweld te maken hebben. Voor wie Elsa vandaag de dag ontmoet, is het moeilijk voor te stellen hoe haar leven er eerst uitzag.
Als tiener droomde Elsa van een liefdevol gezin. Maar die droom veranderde in een nachtmerrie. Haar partner was jaloers en bezitterig, en zijn gedrag ging van kwaad tot erger. Dit mondde uit in jaren van emotioneel, psychologisch en fysiek geweld. Zelfs tijdens haar zwangerschap werd Elsa bedreigd en mishandeld.
Bijna vijf jaar leefde Elsa in angst. Tegelijkertijd probeerde ze haar zoon op te voeden. Ze sprak zelden over wat er thuis gebeurde. Ze schaamde zich, was bang en wilde haar kind een stabiel gezin bieden. En dus hield ze haar mond.
Uiteindelijk besloot ze toch aangifte te doen, maar dat leverde weinig op. Integendeel. “Familieleden van mijn voormalige partner werkte bij lokale instanties,” vertelt ze. Daardoor kreeg ze het gevoel dat haar klacht niet serieus werd genomen. Toen er maandenlang niets veranderde, verloor ze de moed.
Uiteindelijk nam ze een ingrijpende beslissing. Zonder haar partner iets te vertellen vertrok ze met haar zoon naar haar ouders. Haar ex-partner probeerde haar terug te krijgen. Hij belde, smeekte en beloofde beterschap. Toch keerde Elsa niet terug. Voor het eerst besefte ze dat ze niet alleen haar zoon moest beschermen, maar ook zichzelf.
Dit besluit zorgde niet gelijk voor rust. Elsa worstelde met depressieve gevoelens. “Er waren dagen waarop ik het huis niet uit wilde en met niemand wilde praten,” vertelt ze. Ze maakte zich voortdurend zorgen over haar zoon en kon zich nauwelijks voorstellen dat haar leven ooit anders zou worden.
Eind 2023 begon er iets te veranderen. Medewerkers van Paz y Esperanza, de uitvoerende partner van IJM in Peru, bezochten haar dorp. Ze nodigden Elsa uit om deel te nemen aan activiteiten voor survivors van geweld.
Op dat moment was Elsa al bezig haar leven opnieuw op te bouwen. Ze had een nieuwe relatie en was in verwachting van een meisje. Toch merkte ze nog dagelijks de gevolgen van het geweld. Ze kampte met angst, onzekerheid en depressieve gevoelens. Ook met haar nieuwe partner had ze nog veel te leren, over hoe ze samen een gezond gezin konden vormen.
Aanvankelijk vertrouwde Elsa niemand. Ze had nooit eerder hulp ontvangen en vond het moeilijk om over haar ervaringen te praten. Toch besloot ze deel te nemen aan de activiteiten van Paz y Esperanza. Dit bleek een keerpunt te zijn.
De directeur van het regiokantoor van Paz y Esperanza herinnert zich nog goed hoe Elsa die eerste dag binnenkwam. “Ik herinner me een zwangere vrouw die ongelooflijk veel pijn met zich meedroeg,” vertelt ze. “Maar we zagen ook haar kracht. Haar vastberadenheid om door te gaan, voor haar ongeboren dochter te vechten en voor haar zoon te zorgen.”
Dankzij begeleiding, bijeenkomsten met andere survivors, leiderschapstrainingen en gezinsondersteuning groeide er bij Elsa langzaam weer wat zelfvertrouwen. Ze leerde dat het geweld niet haar schuld was. Ze ging haar eigen kwaliteiten waarderen, versterkte de band met haar kinderen en vond een nieuw doel in haar leven.
In 2025 sloot Elsa zich aan bij Peru's Free to Serve Survivor Network, een netwerk van survivors dat wordt ondersteund door IJM en Paz y Esperanza. Tegenwoordig helpt ze andere vrouwen wat hun rechten zijn. Ze brengt hen in contact met hulpverleners en moedigt hen aan niet op te geven. Eerder dit jaar organiseerde ze een publiekscampagne in Andarapa en leidde ze een artistieke voorstelling. Deze voorstelling was gebaseerd op een lied in het Quechua, een inheemse taal uit de Andes. Het lied gaat over de kracht en veerkracht van vrouwen.
“Toen ik haar voor het eerst ontmoette, zei ze steeds: ‘Dat kan ik niet’,” vertelt Yudi. “Nu leidt ze bijeenkomsten, ondersteunt ze andere vrouwen en spreekt ze met vertrouwen over haar toekomst. Na alles wat ze heeft meegemaakt, heeft ze haar innerlijk licht teruggevonden.”
Elsa droomt ervan psychologie te studeren. Zo wil ze andere survivors helpen te herstellen en genezen. Dit is haar belangrijkste boodschap: Geweld hoeft niet het laatste hoofdstuk van een mensenleven te zijn.
Vandaag de dag leeft Elsa niet langer in angst. Ze voedt haar kinderen op, zet zich in voor haar gemeenschap en gebruikt haar stem om anderen hoop te geven. Haar verhaal laat zien wat mogelijk is wanneer survivors de steun krijgen die zij nodig hebben. Eén vrouw die haar vrijheid terugvindt, kan de weg wijzen voor vele andere vrouwen die dagelijks lijden onder geweld.